Her geçen zaman ve her yeni tecessüsde insan bildiği ya da bildiğini sandığı bilgilerin eksikliğini veyahut yanlışlığını anlıyor. Üniversite yıllarında aldığım “Siyaset Bilimi” adlı dersten öğrendiğim bir bilgide ne kadar eksikliğe sahip olduğumu anladığım gibi.

Neden siyaset bilimi kitaplarında “Gayeye giden her vasıta mübahtır” sözü Niccolo Machiavelli‘ye (asıl ismi Niccolò di Bernado dei Machiavelli) atfedilir. Bunu yazarlarken iyice araştırmış mıdır siyaset bilimcilerimiz? Okulda verilen eğitimlerde de aynı şekilde. Bu sözün popülist yaklaşımlar nedeniyle Machiavelli’ye atfedildiğini düşünüyorum. Ne de olsa Machiavelli de insanı menfaatlerine esir bir robot, bir homo politicus görerek bu düşünce tarzını daha da netleştirmiş biriydi.

Machiavelli’den bahsetmişken küçük bir anekdotu yazmadan edemeyeceğim. Machiavelli’yi insan ve cemiyet arasındaki yazılarından faydalanmak için okuyan zamanın Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa ise “Kaldırın şu gavurun kitaplarını, öğreneceğimiz birşeyi yokmuş”  diyerek Osmanlı döneminde insan ve cemiyet üzerindeki bilgi seviyemizin de ne derecede olduğunu gösterir.

Bu söz kime ait kısmına gelecek olursak;

Fransa ve Avrupayı yıllardır gücü ve tahakkümü altında tutmuş Cizvit tarikatının dini liderine aittir. Merhum Cemil Meriç‘in ifadesiyle cinayet fermanı gibi hazırlanmış bir sözdür bu. Bu sözü söyleyen tarikat liderinin ismi de İgnagio de Loyola‘dır.